Metingen en technische aspecten
A1. Ik zou graag wat informatie ontvangen over de parameters van de hoogspanningslijn in mijn tuin. (Antwoord)
A2. Vooraleer ik een stuk bouwgrond koop, zou ik graag metingen van de elektromagnetische velden laten uitvoeren. Tot wie moet ik mij daarvoor wenden? (Antwoord)
A3. Onze kantoren liggen onder een hoogspanningslijn en we merken dat onze computerschermen niet stabiel zijn. Hoe kunnen we daaraan verhelpen? (Antwoord)
A4. Bestaan er gegevens over ondergrondse hoogspanningskabels en de hinder die zij aan het milieu kunnen berokkenen? (Antwoord)
A5. Met welke apparaten kan men metingen uitvoeren van elektrische en magnetische velden van 50 Hz? (Antwoord)
A6. Kan de elektriciteit van het menselijke lichaam op zichzelf een alarm in een grootwarenhuis doen afgaan? Dit is mij onlangs overkomen en ik heb het afgaan van het alarm toen ik langs de kassa kwam, niet kunnen verklaren. (Antwoord)
A7. Is het mogelijk een woning te bouwen onder een hoogspanningslijn van 15 kV? Zo niet, welke voorschriften en afstanden moeten in acht worden genomen? (Antwoord)
A8. Ik zoek een apparaat om het veld van 50 Hz op mijn werkplaats en in mijn woning te meten. (Antwoord)
A9. Ik woon in Frankrijk in de buurt van een hoogspanningstransformator. Mijn terrein ligt tegen deze transformator en de woonkamer en slaapkamers zijn op 10 meter afstand. De elektriciteitsmaatschappij heeft mij meegedeeld dat het gaat om een transformator van 20 kV tot 220 V voor de stroomvoorziening van woningen. Mijn kinderen spelen elke dag op het terrein en ik zou het gevaar van dit apparaat willen kennen. Beschikt u over gegevens over de waarden van het elektromagnetische veld in de buurt van dit soort transformator? (Antwoord)
A10. Ik bezit een terrein op een helling (12%), bovenaan afgegrensd door een hoogspanningslijn van 20 kV (hoogte = 12 meter). Mijn huis zal enkele meter lager gebouwd worden. Kunt u mij ongeveer de typische waarde van het maximale en gemiddelde elektromagnetische veld aangeven waaraan ik zal zijn blootgesteld? (Antwoord)
A11. Men spreekt van elektromagnetische golven (EM) geproduceerd door wisselstromen van matige frequentie en elektrische en magnetische velden veroorzaakt door wisselstromen van zeer lage frequentie (50 Hz). Waarom? (Antwoord)
A12. Ik zoek een methode die commercieel beschikbaar is voor het meten van elektromagnetische golven. Is men verplicht een teslameting te combineren met een meting van het elektrische veld? (Antwoord)
A13. Ik woon in een oud huis in de nabijheid van een geëlektrificeerde spoorlijn. Kan deze spoorlijn mijn elektrische toestellen beschadigen? Ik heb problemen met een elektrische boiler: kunnen de storingen veroorzaakt worden door de magnetische velden van deze geëlektrificeerde spoorlijn? (Antwoord)
A14. Op uw website staat een overzicht van magnetische veldsterkten van apparaten in huis, zoals elektrische wekker en nachtlampje. De afstand van de meting is veelal 30 cm.
Is er iets bekend over de veldsterkte op iets grotere afstand, bijvoorbeeld 1 meter? In welke mate neemt de sterkte van het magnetische veld af met het toenemen van de afstand. (Antwoord)
A15. Kunt u mij de werking van inductiekookplaten uitleggen? (Antwoord)
A16. Ik zou willen weten aan welke intensiteit van elektromagnetisch veld men onderworpen is in de buurt van een inductiekookfornuis. Ik stel mij voor dat het geproduceerde veld zeer groot moet zijn aangezien het metaal snel wordt verwarmd. Wordt dit veld in alle richtingen verspreid of alleen naar boven (naar de kookpan)? (Antwoord)
A17. Ik heb een apparaat voor het meten van elektromagnetische velden. De schaal van de getoonde waarden gaat van 0.1 - 199.9 Gauss. Hoe kan ik dit omzetten in µT ? Is er een overeenkomst tussen Tesla en mA/m? (Antwoord)
A18. Wij staan op het punt een eigendom aan te kopen. Aan de rand van het terrein loopt een lijn met middelhoge spanning (20.000 V). Aan de andere kant van dit eigendom, op een afstand van 550 m , loopt een hoogspanningslijn (70.000 V). Kunt u ons zeggen tot wie wij ons in Frankrijk kunnen richten om metingen van het elektromagnetische veld uit te voeren? (Antwoord)
A19. Ik zou een terrein willen kopen voor de bouw van een woning. Op 40 m van het terrein bevindt zich een elektrisch transformatiestation dat de spanning van 22 kV omzet tot een laagspanning van 220 V/ 380 V. Het vermogen van de transformator is 400 kVA. De lijn van de inkomende spanning bestaat uit drie kabels. Vanaf welke afstand is de intensiteit van het magnetische veld lager dan de epidemiologische drempel van 0,4 µT? (Antwoord)
A20. Wij willen starten met de bouw van een woning met een houten structuur. Wij hebben met verschillende elektriciens gesproken die ons waarschuwden voor elektromagnetische velden in dit soort woning, waarvan de vezels « de velden veel meer zouden geleiden, vooral elektrische velden, dan een traditionele constructie ». Zij zeggen ons dat zij veldwaarden hebben gemeten van meer dan 60 V/m in deze huizen en dit heeft in het bijzonder zeer negatieve gevolgen voor de slaap.
Deze elektriciens verkopen systemen met afgeschermde kabels, die duurder zijn dan de traditionele systemen ... Wat is uw mening hierover? Gaat het om bedrog of is het installeren van biorupteurs en afgeschermde kabels in een huis met een houten structuur werkelijk nuttig? (Antwoord)
A21. Wat is de minimale hoogte die in acht moet worden genomen tussen het dak van een woning en de hoogspanningskabels? Waar kan ik de reglementering terzake vinden? (Antwoord for Belgium)
A22. Ik zou willen weten op welke reglementaire afstand van een hoogspanningslijn een woning kan worden gebouwd. Is er een nationale en/of Europese richtlijn (directieve) terzake en zo ja, welke? (Antwoord voor België)
A23. Aangezien wij gespecialiseerd zijn in projecten van omgevingsarchitectuur, zijn wij zeer geïnteresseerd in de effecten van velden. Wij handelen altijd volgens principes van voorzichtigheid en wij stellen alles in het werk om in geval van de aanwezigheid van een hoogspanningslijn onder de epidemiologische drempel van 0,4 microTesla te blijven.
Maar hoe staan de zaken voor een hoogspanningscabine? Zijn de voorzichtigheidsmaatregelen dezelfde? Speelt het omhulsel (metselwerk) een rol? Wat zijn de regels voor de afstand? (Antwoord)
A24. Mijn woning ligt onder (ongeveer 8 meter ) een lijn met 20.000 V en op een twintigtal meters van twee lijnen op 63.000 V. Is het veld als gevolg van deze drie lijnen de optelsom van de drie velden? (Antwoord)
A25. Kunt u mij inlichtingen geven over het elektrische en magnetische veld als gevolg van een fotovoltaïsch systeem, en dit:
a) enerzijds afkomstig van 2 groepen (in parallel gemonteerd) van 10 captoren (6A gelijkstroom en 30 V) gemonteerd in serie (nvdr : zie X voor een toelichting van de schakeling van de captoren).
b) anderzijds afkomstig van een ondulator.
(Antwoord)
A26. Stellen spaarlampen ons bloot aan sterke velden? (Antwoord)
A27. Mijn vraag is of juist onder een 380 kV hoogspanningslijn een trampoline met veiligheidsnet dat opgehangen is aan metalen buizen die een totale hoogte van 2.5 meter hebben, ook gevaarlijk kan zijn i.v.m. het elektrisch veld van deze hoogspanningslijn? (Antwoord)
Aarzel niet om, indien nodig,
contact met ons op te nemen.
A1. Ik zou graag wat informatie ontvangen over de parameters van de hoogspanningslijn in mijn tuin. 
Voor dit soort vragen kunt u rechtstreeks contact opnemen met:
|
ELIA |
||
|
Lise MULPAS |
Keizerslaan, 20 1000 Brussel |
Tel: +32 (0) 2 546 73 75 Fax: +32 (0) 2 546 71 40 |
|
Contact Center South |
Avenue Albert 1er, 19 5000 Namur |
Tél: +32 (0) 81 23 70 11 Fax: +32 (0) 81 23 70 06 |
|
Contact Center North |
Vaartkaai, 2 2170 Merksem |
Tél: +32 (0) 3 640 07 11 Fax: +32 (0) 3 640 07 59 |
Op basis van uw adres kan men de positie van de lijn bepalen en kan men u informatie geven over de eigenschappen ervan.
A2. Vooraleer ik een stuk bouwgrond koop, zou ik graag metingen van de elektromagnetische velden laten uitvoeren. Tot wie moet ik mij daarvoor wenden?
U kunt daarvoor terecht bij ELIA: zij voert kosteloos de nodige metingen uit.
Binnen BBEMG kunt u ook contact opnemen met het ACE-team of het volksgezondheidsteam. U kan de kosten voor de verplaatsingen en voor de metingen bij de betrokken teams aanvragen. Zij zullen u deze dan meedelen.
A3. Onze kantoren liggen onder een hoogspanningslijn en we merken dat onze computerschermen niet stabiel zijn. Hoe kunnen we daaraan verhelpen?
Het is algemeen bekend dat informatica-hardware (beeldbuizen, maar niet de vlakke schermen met liquid crystals) vanaf 1 microT gevoelig is voor magnetische velden (flikkeringen in het scherm). Hierdoor kan dit materiaal in bepaalde omstandigheden moeilijk worden gebruikt. De bronnen van die velden kunnen van velerlei aard zijn: lijnenveld of kabels, veld van de eigen elektrische installatie van het huis, halogeenlamp met transformator enz…
We adviseren families of bedrijven die computers moeten gebruiken in die omstandigheden, om nieuwe schermen te kopen, zodat ze geen last meer hebben van die flikkeringen op de schermen. Bij de nieuwe schermen blijken sommige minder gevoelig te zijn dan andere. Dat heeft te maken met het feit dat de elektronica beter beschermd kan worden. Dit probleem is typisch voor banken en andere omgevingen waar er heel wat hardware op één bepaalde plaats is samengebracht (heeft niets te maken met de eventuele aanwezigheid van een lijn), of een verdieping waar er verschillende UPS-systemen worden toegepast (die de belasting van het netwerk overnemen als deze op een ongelegen moment wordt onderbroken). Al deze storingen vereisen specifieke voorzieningen.
We willen er ten slotte nog aan toevoegen dat een computer die "gevoelig" is voor elektrische en magnetische velden in de omgeving, niet noodzakelijkerwijze een probleem vormt voor de gezondheid van de mens.
A4. Bestaan er gegevens over ondergrondse hoogspanningskabels en de hinder die zij aan het milieu kunnen berokkenen?
Voor ondergrondse kabels geldt dezelfde problematiek als voor bovengrondse hoogspanningsleidingen. Het gaat in beide gevallen om middelen om stroom met 50 Hz te vervoeren. Het enige wat verandert, is de blootstelling (de hoogste waarde meet men vlak boven de kabel, maar die neemt snel af met de afstand…). Op de site van de BBEMG vindt u meer informatie over dit onderwerp: Blootstelling 50Hz van het milieu.
A5. Met welke apparaten kan men metingen uitvoeren van elektrische en magnetische velden van 50 Hz?
Several devices are available to measure EMF. However, measurements have to be made with caution, particularly for electric fields, as they are influenced by the presence of the person performing the measurements. The best way to realise valid EF (electric field) measurements is to use an isolated pole, thereby keeping oneself or other objects aside. It is different for MF (magnetic field) measurements: at very low frequencies, these are not disturbed by the presence of persons or objects and they can be measured by a personal dosimeter carried at the belt to carry out measurements over a longer time period.
A6. Kan de elektriciteit van het menselijke lichaam op zichzelf een alarm in een grootwarenhuis doen afgaan? Dit is mij onlangs overkomen en ik heb het afgaan van het alarm toen ik langs de kassa kwam, niet kunnen verklaren.
Neen, de elektriciteit van het menselijke lichaam kan een dergelijk alarm niet doen afgaan.
De antidiefstalsystemen in winkels bestaan meestal uit een "intelligent" etiket met een spoel die op het product wordt gekleefd en die bij doorgang door een aangepast poortje, reageert op het signaal dat door het poortje wordt uitgezonden.
In uw geval, en dat is mij ook al overkomen, hebt u misschien in uw zak of in uw tas een klein object waarvan het etiket niet verwijderd of niet geïnactiveerd werd (deze etiketten kunnen zeer klein zijn). Het typische voorbeeld is dat van make-up producten (lipstick bv.).
A7. Is het mogelijk een woning te bouwen onder een hoogspanningslijn van 15 kV? Zo niet, welke voorschriften en afstanden moeten in acht worden genomen?
De toestemming varieert van het ene land tot het andere. Gezien de bevolkingsdichtheid (een van de hoogste ter wereld) mag u in België een woning bouwen onder een elektriciteitslijn.
De veiligheidsafstanden worden opgelegd door de AREI (Algemeen reglement voor elektrische installaties) en kunt u aanvragen bij de onderneming die de lijn uitbaat. De veiligheidsafstanden zijn uiteraard afhankelijk van de spanning op de lijn maar ook van de omstandigheden van de aanleg (doorhangen van de kabel bij maximale temperatuur).
Als u op die bepaalde plaats een huis wil bouwen, is het noodzakelijk uw elektrische installatie strikt comform te houden, meer bepaald een uitstekende aarding voorzien en alle metalen structuren (radiatoren, buizen, goten...) aarden. Wij bevelen u aan een erkend organisme te raadplegen.
(*) http://economie.fgov.be/
(Energie - Elektriciteit - Controle van de elektrische installaties)
A8. Ik zoek een apparaat om het veld van 50 Hz op mijn werkplaats en in mijn woning te meten.
De meting van laagfrequente (50 Hz) elektrische en magnetische velden vereist gespecialiseerde uitrusting, die regelmatig moet worden geijkt. Dergelijke uitrusting is zeer duur en doorgaans adviseren we het publiek niet om ze te kopen.
Binnen BBEMG kunt u ook contact opnemen met het ACE-team of het volksgezondheidsteam.
A9. Ik woon in Frankrijk in de buurt van een hoogspanningstransformator. Mijn terrein ligt tegen deze transformator en de woonkamer en slaapkamers zijn op 10 meter afstand. De elektriciteitsmaatschappij heeft mij meegedeeld dat het gaat om een transformator van 20 kV tot 220 V voor de stroomvoorziening van woningen. Mijn kinderen spelen elke dag op het terrein en ik zou het gevaar van dit apparaat willen kennen. Beschikt u over gegevens over de waarden van het elektromagnetische veld in de buurt van dit soort transformator?
Het is zeer moeilijk de dichtheid van het veld te schatten, een meting verdient altijd de voorkeur.
Wij hebben reeds metingen uitgevoerd in de buurt van een transformator in België. Met een primaire van 15 kV en een secundaire van 400 V (het gaat om een driefasennet: de 400 V wordt naar klanten gebracht die dan tussen de fasen en de aarde over 230 V beschikken). De typische belasting van een dergelijk station is 200 tot 400 kVA (kiloVolt-Ampère), d.w.z. ongeveer 360 Ampère op 250 kVA (laagspanningszijde).
In dergelijk geval ziet men (uiteraard afhankelijk van de configuratie, maar de orde van grootte moet juist zijn):
- maximale waarden (in de buurt van de uitgang "laagspanning"): 75 microTesla tegen de cabine en 1 microTesla op 5 meter;
- aan de andere zijde (met name de zijde "hoogspanning"): 3 microTesla tegen de cabine en 0,5 microTesla op 5 meter.
Wat de mogelijke effecten van de blootstelling aan magnetische velden op de gezondheid betreft, verwijzen we u naar onze pagina "Effecten op de gezondheid" voor meer informatie.
A10. Ik bezit een terrein op een helling (12%), bovenaan afgegrensd door een hoogspanningslijn van 20 kV (hoogte = 12 meter). Mijn huis zal enkele meter lager gebouwd worden. Kunt u mij ongeveer de typische waarde van het maximale en gemiddelde elektromagnetische veld aangeven waaraan ik zal zijn blootgesteld?
In uw situatie houdt men hoofdzakelijk rekening met het magnetische (inductie) veld B (uitgedrukt in microTesla). Dat is afhankelijk van de belasting van de lijn en varieert dus in de loop van de dag.
Er zijn weinig metingen bij deze zeer lage spanningen. Met de door u meegedeelde gegevens, kan men rekenen op minder dan 0,4 microTesla op ongeveer 5 meter van een externe fase van de lijn (die zich volgens uw informatie op een hoogte van 12 meter bevindt).
Een meting zou het mogelijk maken dit op betrouwbare wijze vast te stellen. De lokale verdeler zou u hierbij moeten kunnen helpen. Dat zou ook zekerheid moeten geven over de maximale en gemiddelde sterkte van de stroom die door de lijn loopt. Het magnetische veld is rechtstreeks evenredig met deze waarde.
De wekelijkse gemiddelde waarde ligt aanzienlijk lager maar is uiteraard afhankelijk van het gebruik van de lijn, wat wij niet kunnen evalueren. Een vermindering met een factor 2 lijkt evenwel waarschijnlijk. Deze orde van grootte ligt in de buurt van de velden die het gevolg zijn van uw eigen elektrische installatie.
A11. Men spreekt van elektromagnetische golven (EM) geproduceerd door wisselstromen van matige frequentie en elektrische en magnetische velden veroorzaakt door wisselstromen van zeer lage frequentie (50 Hz). Waarom?
Alleen een statisch veld (d.w.z. dat geen wijzigingen vertoont in de loop van de tijd) kan louter elektrisch of louter magnetisch zijn. De wetten van het elektromagnetisme maken inderdaad dat elk wisselend elektrisch veld een magnetisch veld veroorzaakt en dat elk wisselend magnetisch veld een elektrisch veld veroorzaakt: men spreekt dan van een elektromagnetisch veld.
In de praktijk bestaan de wisselende velden die kunstmatig geproduceerd worden op voldoende afstand van de bron uit golven die zich voortplanten met de snelheid van het licht. Naargelang van de geometrie en de wijze van functioneren produceren de bronnen van deze golven aan hun uitgang een overwegend magnetisch of overwegend elektrisch veld. Men spreekt dan van het nabije of reactieve veld. Op "lange afstand" van de bron verstrengelen de elektrische en magnetische componenten zich en planten ze zich voort als een golf. Man spreekt dan van een ver (elektromagnetisch) veld.
De hierboven vermelde "lange afstand" hangt af van de frequentie van de golf. Voor een gsm-antenne komt bij 900 MHz de "lange afstand" overeen met enkele centimeters, terwijl voor een kortegolfradiozender bij 10 MHz de "lange afstand" overeenkomt met ongeveer een honderdtal meters. Bij 50 Hz komt de "lange afstand" overeen met meerdere duizenden kilometers. Aangezien de amplitude van het veld bij dergelijke afstand miniem is, is ze gewoonlijk verwaarloosbaar. In de praktijk kunnen we bij 50 Hz dus gewoonlijk aannemen dat we ons in het "nabije veld" bevinden en kunnen we de elektrische en de magnetische velden afzonderlijk beschouwen.
A12. Ik zoek een methode die commercieel beschikbaar is voor het meten van elektromagnetische golven. Is men verplicht een teslameting te combineren met een meting van het elektrische veld?
Op de eerste plaats moet de frequentie goed aangegeven worden. Bij lage frequenties (van 0 tot enkele kHz) is men in het zogenaamde "nabije veld" (zie vraag A141): in dat geval moet een afzonderlijke meting worden uitgevoerd van het veld E (elektrische veld uitgedrukt in V/m) en B (magnetische inductieveld uitgedrukt in tesla of gauss).
Bij hogere frequenties (type GSM, radio, TV) zijn de velden E en B onderling verbonden zodra men op een afstand van enkele tientallen cm van de zender verwijderd is.
Er zijn apparaten voor het meten van het veld over het gehele frequentiespectrum, maar deze zijn zeer onnauwkeurig. Bepaalde apparaten zijn beschikbaar voor "het publiek" terwijl andere, duurdere, bedoeld zijn voor professioneel gebruik. U kunt deze gemakkelijk vinden op Internet. De juiste meting van een veld op hoge frequentie vereist evenwel een goede kennis van elektromagnetische fenomenen.
Als u zich een meetapparaat wenst aan te schaffen, bevelen wij u aan ook op de gevoeligheid te letten.
Binnen BBEMG kunt u ook contact opnemen met het ACE-team of het volksgezondheidsteam.
A13. Ik woon in een oud huis in de nabijheid van een geëlektrificeerde spoorlijn. Kan deze spoorlijn mijn elektrische toestellen beschadigen? Ik heb problemen met een elektrische boiler: kunnen de storingen veroorzaakt worden door de magnetische velden van deze geëlektrificeerde spoorlijn?
De meeste geëlektrificeerde spoorlijnen in België met uitzondering van de hogesnelheidstrein werken op gelijkstroom. Bijgevolg genereren de elektrische leidingen (bovenleidingen) die de treinen voeden, constante elektrische en magnetische velden. Aangezien directe velden geen stromen induceren in metalen structuren, is er a priori geen eenvoudig verband tussen de spoorweglijn en uw slecht werkende boiler.
Wij raden u echter aan om uw elektrische installatie en in het bijzonder het aardingssysteem te laten controleren. Een slecht aardingssysteem kan inderdaad oorzaak zijn van talrijke problemen, vooral in een elektronisch apparaat. In oude huizen kunnen wijzigingen aan de elektrische leidingen door de opeenvolgende bewoners soms oorzaak zijn van onregelmatigheden in de elektrische installatie, wat bij u het geval zou kunnen zijn.
A14. Op uw website staat een overzicht van magnetische veldsterkten van elektrische huishoudapparaten zoals een elektrische wekker en een nachtlampje. De afstand van de meting is veelal 30 cm.
Is er iets bekend over de veldsterkte op een iets grotere afstand, 1 meter bijvoorbeeld? In welke mate neemt de sterkte van het magnetische veld af wanneer de afstand toeneemt.
In de omgeving van een elektrische kabel (zoals een kabel van een hoogspanningslijn bijvoorbeeld) neemt de veldsterkte evenredig af met de afstand (in het jargon wordt dat voorgesteld door 1/r). In de omgeving van elektriciteitskabels ("heen- en retourgeleiders") neemt de veldsterktet af met het kwadraat van de afstand (1/r²). In het geval van een spoel zoals bij industriële inductie-ovens bijvoorbeeld neemt de veldsterkte af met de derde macht van de afstand (1/r³).
Om op uw vraag terug te komen, een radiowekker, een nachtlampje en de meeste elektrische huishoudapparaten kunnen als een stroombron beschouwd worden waarvan de sterkte van het magnetische veld afneemt met het kwadraat van de afstand (1/r²). Concreet wil dit zeggen dat indien de afstand verdubbelt, de veldsterkte afneemt met een factor 4. Een voorbeeld: in de veronderstelling dat de sterkte van het magnetische veld op 30 cm van een radiowekker 1 microtesla (µT) bedraagt, zal de veldsterkte op 60 cm nog 0,25 µT bedragen, op 120 cm nog 0,0625 µT enz.
A15. Kunt u mij de werking van inductiekookplaten uitleggen?
De bijzonderheid van inductiekookplaten is dat alleen ferromagnetische materialen (gietijzer, ijzer.), die doorgaans voor de bodem van kookpannen gebruikt worden, ad hoc verwarmd worden. Koper en aluminium kunnen op dit soort kookplaten niet worden gebruikt.
Hoe komt dat?
Twee verschijnselen spelen een rol:
- de eigenlijke inductie: onder de plaat bevindt zich een spoel die met een wisselstroombron op hoge frequentie is verbonden. De variatie van de stroom in de spoel doet een wisselend magnetisch veld rond de spoel ontstaan. De proeven van M. Faraday in de XIXe eeuw hebben aangetoond dat in een geleidend materiaal een stroom wordt geïnduceerd als dit materiaal aan een wisselend magnetisch veld wordt onderworpen. Als een kookpan op de glaskeramische plaat boven de spoel wordt geplaatst, ontstaat op basis van dit principe in het metaal een elektrische stroom. Hoe groter de elektrische weerstand in het materiaal, hoe beter de kookpan zal verwarmen. De weerstand van een materiaal tegen een geïnduceerde stroom is groter als het materiaal ferromagnetisch is, wat het gebruik van deze materialen verklaart in kookpannen bedoeld voor inductieplaten. De warmte die door de stroom wordt geproduceerd zal dan groter zijn. Men spreekt van het Joule-effect .
- Joule-effect: als een stroom door een weerstand gaat, wordt deze weerstand verwarmd (bijv. de gloeidraad van een lamp). Het materiaal "biedt weerstand" aan de doorgang van de stroom. Ook de stroom die door inductie in een metaal opgewekt wordt, veroorzaakt een verlies en dus verwarming als gevolg van het Joule-effect. Elektrische inductieplaten verwarmen rechtstreeks het metaal van de kookpan, dat deze warmte dan doorgeeft aan de inhoud van de pan. Tijdens de werking blijven glaskeramische platen dus betrekkelijk koel aangezien zij niet rechtstreeks verwarmd worden, in tegenstelling tot klassieke elektrische kookplaten.
De aard van het object dat op de plaat wordt geplaatst is bepalend voor de goede werking van het apparaat. Het materiaal van de kookpan moet voldoende verwarmd worden door de geïnduceerde stroom.
A16. Ik zou willen weten aan welke intensiteit van elektromagnetisch veld men onderworpen is in de buurt van een inductiekookfornuis. Ik stel mij voor dat het geproduceerde veld zeer groot moet zijn aangezien het metaal snel wordt verwarmd. Wordt dit veld in alle richtingen verspreid of alleen naar boven (naar de kookpan)?
Als u de onderstaande waarden voor de blootstelling bekijkt, moet u bedenken dat de reeks frequenties niet beperkt blijft tot 50 Hz: er zijn immers ook componenten van hogere frequenties aanwezig (zie vraag A15).
In 2006 voerden we metingen uit rond een inductiefornuis met een meetapparaat, de ESM-100 van Maschek, die de componenten van het inductieveld op 50 Hz bepaalt, maar ook in het gebied van 5 Hz tot 400 kHz. Dit apparaat kan dus verschillende waarden geven: een globale waarde over het gehele frequentiegebied ('all'), een globale waarde over het lage frequentiegebied van 5 Hz tot 2 kHz ('low'), en een globale waarde over het hoge frequentiegebied van 2 tot 400 kHz ('high').
Ziehier de resultaten van de uitgevoerde metingen (µT wil zeggen microTesla, dit wil zeggen een miljoenste van een Tesla).
Initiële toestand:
- Alles uitgeschakeld, overdag: ± 0,03 µT over het gehele frequentiegebied (een beetje minder in 'high')
- Alles uitgeschakeld, 's avonds: ongeveer 0,3 µT in dezelfde omstandigheden
|
|
|
Een plaat in werking (maximaal) zonder dampkap |
Idem met dampkap en «normale» werking |
4 platen in werking + dampkap |
|
Lage frequenties |
10 cm |
0,2 µT |
0,4 µT |
0,5 µT |
|
|
60 cm |
0,06 µT |
1 µT |
1,3 µT |
|
Hoge frequenties |
10 cm |
5 µT |
2 µT |
6 µT |
|
|
60 cm |
0,3 µT |
0,3 µT |
5 µT |
|
Totale waarde |
10 cm |
n.a. |
2 µT |
8 µT |
|
|
60 cm |
0,3 µT |
1 µT |
n.a. |
|
50 Hz |
10 cm |
0,15 µT |
0,4 µT |
0,5 µT |
|
|
60 cm |
0,04 µT |
0,9 µT |
1 µT |
Voor de kookplaat, op ongeveer 50 cm of zelfs 1 m , is het veld altijd verzwakt tot ongeveer 0,3 µT (4 platen in werking + dampkap) (waarden op 50 Hz).
Kortom, een werkend inductiefornuis genereert een veld op 50 Hz van 0,3 µT aan de voorzijde (voor de persoon die de platen gebruikt) en tot 1 µT boven de werkende platen als de dampkap werkt (het veld is hoofdzakelijk afkomstig van de dampkap). De componenten op hoge frequenties veroorzaken daarentegen hogere velden dan bij 50 Hz.
A17. Ik heb een apparaat voor het meten van elektromagnetische velden. De schaal van de getoonde waarden gaat van 0.1 - 199.9 Gauss. Hoe kan ik dit omzetten in µT ? Is er een overeenkomst tussen Tesla en mA/m?
De omzetting van Gauss naar µT gebeurt als volgt:
1 Gauss = 0,1 mT (milliTesla)
Omgezet in Tesla gaat de schaal van uw apparaat dus van 0,01 mT (of 10 µT) tot 19,99 mT (of 19 990 µT).
Deze schaal is niet zeer geschikt voor metingen in een huishoudelijke omgeving waar vaak een magnetische veldsterkte in de orde van µT worden aangetroffen.
Wat uw tweede vraag betreft, het Internationaal Eenhedensysteem geeft als aanbeveling de volgende eenheden te gebruiken:
- de sterkte van het magnetische veld (aangeduid H) wordt uitgedrukt in Ampère/meter (A/m);
- de magnetische inductie, ook dichtheid van magnetische flux genaamd (aangeduid B), wordt gemeten in Tesla (T).
De verhouding tussen B en H is de magnetische permeabiliteit (aangeduid met µ), met als dimensie Henry/meter (H/m):
B = µ . H
De magnetische permeabiliteit van een materiaal is de mogelijkheid van dit materiaal om magnetische inductie te geleiden, dit wil zeggen de magnetische stroomlijnen te concentreren en dus de waarde van de magnetische inductie te vergroten. Deze waarde van magnetische inductie is ook afhankelijk van het midden waarin het zich voordoet.
In de lucht kan B (Tesla) berekend worden uit H (A /m):
B = 1,26 x 10-6 H
Deze formule betekent dat een veld H van 1 A/m in de lucht gepaard gaat met een veld B van 1,26 microTesla (µT).
Voor meer informatie over dit punt, raden we u aan de volgende link te raadplegen: Woordenlijst - Magnetische permeabiliteit.
A18. Wij staan op het punt een eigendom aan te kopen. Aan de rand van het terrein loopt een lijn met middelhoge spanning (20.000 V). Aan de andere kant van dit eigendom, op een afstand van 550 m , loopt een hoogspanningslijn (70.000 V). Kunt u ons zeggen tot wie wij ons in Frankrijk kunnen richten om metingen van het elektromagnetische veld uit te voeren?
In eerste benadering kan gezegd worden dan lijnen op 20 kV geen belangrijk veld veroorzaken en dat de afstand tot de lijn op 70 kV een verwaarloosbare impact zal hebben.
Als u toch de impact wil laten nagaan aan de hand van metingen, is volgens de informatie waarover wij beschikken het enige laboratorium dat door COFRAC word erkend voor meting van 50 Hz velden, RTE, d.i. de Franse transmissienetbeheerder.
Zie in het Frans voor mere informatie.
A19. Ik zou een terrein willen kopen voor de bouw van een woning. Op 40 m van het terrein bevindt zich een elektrisch transformatiestation dat de spanning van 22 kV omzet tot een laagspanning van 220 V/ 380 V. Het vermogen van de transformator is 400 kVA. De lijn van de inkomende spanning bestaat uit drie kabels. Vanaf welke afstand is de intensiteit van het magnetische veld lager dan de epidemiologische drempel van 0,4 µT?
Dit soort cabine op middelhoge spanning is frequent. Wij hebben velden in de nabijheid gemeten en wij kunnen zeggen dat in de gevallen die wij hebben gemeten, de waarde van het veld tegen de cabine gemeten het hoogst is aan de kant van de laagspanning (gemeten maximumwaarde = 10 µT) , aangezien het veld bepaald wordt door de stroomsterkte en niet door de spanning .Op afstanden van meer dan 5 m van de cabine dalen de velden op 1,5 m van de grond tot minder dan 0,4 µT, behalve als u zich juist boven de ondergrondse kabel bevindt die het vermogen verdeelt.
Op 40 m kan men objectief stellen dat de cabine geen enkele rechtstreekse invloed op het omgevende veld meer heeft en dat het bestaande veld afkomstig is van andere bronnen (luchtlijnen, ondergrondse kabel, bijzondere installaties, enz.).
A20. Wij willen starten met de bouw van een woning met een houten structuur. Wij hebben met verschillende elektriciens gesproken die ons waarschuwden voor elektromagnetische velden in dit soort woning, waarvan de vezels « de velden veel meer zouden geleiden, vooral elektrische velden, dan een traditionele constructie ». Zij zeggen ons dat zij veldwaarden hebben gemeten van meer dan 60 V/m in deze huizen en dit heeft in het bijzonder zeer negatieve gevolgen voor de slaap.
Deze elektriciens verkopen systemen met afgeschermde kabels, die duurder zijn dan de traditionele systemen ... Wat is uw mening hierover? Gaat het om bedrog of is het installeren van biorupteurs en afgeschermde kabels in een huis met een houten structuur werkelijk nuttig?
Aangezien houten woningen doorgaans niet voorzien zijn van een laag bewapend beton, van een bewapeningsstructuur of van ijzeren staven in de muren, laten zij inderdaad de elektrische velden afkomstig van externe bronnen (hoogspanningsmasten, elektrische transformatoren .) of van interne bronnen (elektrische installatie, elektrische apparaten .) door.
Het effect van een extern elektrisch veld zou gemakkelijk kunnen worden voorkomen door een zeer dunne laag gemetalliseerd papier (bijv: aluminiumfolie) tegen de isolatie of tegen het dak aan te brengen. Er moeten vele zeer goedkope oplossingen bestaan.
Men dient evenwel voor ogen te houden dat het effect van elektrische velden op de gezondheid niet wetenschappelijk aangetoond is. De huidige norm beperkt het veld thans tot 10 kV/m, d.i. 10.000 V/m. U mag aannemen dat de waarde van het elektrische veld in uw woning, zelfs als uw woning onder een hoogspanningslijn van 400 kV zou gelegen zijn, deze waarde niet zal overstijgen. Bij gebruik van deze aluminiumfolie zal het elektrische veld in de woning nul zijn (behalve uiteraard in de onmiddellijke omgeving van interne bronnen).
De bescherming tegen magnetische velden afkomstig van een externe bron is veel moeilijker (en is niet gebonden aan het feit dat het huis van hout is of niet) en zou het gebruik van een veel duurder ferromagnetisch materiaal vragen (zie Woordenlijst - Magnetische permeabiliteit voor meer informatie over deze materialen of Team ACE).
Voor wat de velden betreft die door uw eigen elektrische installatie gegenereerd worden, worden op de markt afgeschermde elektrische kabels aangeboden (type VMVB - met ferriet) die deze velden kunnen beperken.
Biorupteurs of netvrijschakelaars (*) kunnen ook een bijkomende voorzorgsmaatregel zijn omdat zij bepaalde circuits van de installatie op laagspanning plaatsen als er geen enkel apparaat is aangesloten.
(*) De biorupteur is een netvrijschakelaar. Die schakelt de spanning uit (verlaging van 220V naar 4V), niet de stroom. Indien er een toestel aangesloten wordt, vloeit er een kleine stroom zodat de 220V weer aangeschakeld wordt.
Als u zeer gevoelig bent voor dit probleem, stellen wij voor om vooral de slaapkamers te beschermen, omdat het de plaatsen zijn waar men een 1/3de van de tijd doorbrengt. In dat geval kunnen kabels van het type VMVB en biorupteurs gebruikt worden voor de elektrische circuits van deze kamers, en waarom dan ook niet voor de circuits van de badkamer.
Maar naast dit fenomeen zien wij veel meer problemen als gevolg van fouten in de elektrische installaties. Wij bevelen dan ook sterk aan om de installatie of mogelijke wijzigingen door een erkende vakman te laten uitvoeren. Wij leggen vooral de nadruk op de sanitaire installaties (in het bijzonder de badkamer) met de aangepaste installatie van differentieelschakelaars. Men dient ook te letten op een goede aarding en rekening te houden met de normen die van toepassing zijn voor de aarding van metalen structuren (radiatoren, buizen ...).
A21. Wat is de minimale hoogte die in acht moet worden genomen tussen het dak van een woning en de hoogspanningskabels? Waar kan ik de reglementering terzake vinden?
Deze zaken worden behandeld in het artikel 164 van het AREI (Algemeen Reglement van de Elektrische Installaties - zie de informatie op de site van de Federale Overheidsdienst - Economie, KMO, Middenstand en Energie (Tabblad Energie - Elektriciteit - Controle van de elektrische installatie).
De eigenaar van de lijn moet deze normen uiteraard in acht nemen. Als de woning na de lijn wordt gebouwd, zal ook de aannemer rekening moeten houden met deze beperkingen.
Als u een antwoord wil, onafhankelijk van de distributeur, moet u contact opnemen met een inspectie-, controle-, test- en certificatiebedrijf zoals SGS. U kan ook contact opnemen met uw distributienetbeheerder (zie uw elektriciteitsfactuur).
De afstand tussen de lijn en het dak is afhankelijk van de spanning op de lijn en uiteraard van de ligging van de woning langs de lijn, van de omgevingstemperatuur, van de zon en van de wind. Bovendien moet er rekening worden gehouden met een "elektrische" veiligheidsafstand voor in het geval er een overspanning op de lijn optreedt. Voor de toepassing van de norm, wordt rekening gehouden met het meest extreme geval d.w.z. een maximale belasting, een maximale blootstelling aan de zon (ongeveer 1000 W/m2), een maximale omgevingstemperatuur en een geringe wind van 0,6 m/s.
Volgens artikel 164 van het AREI is bijv. de minimale afstand tussen het dak van een woning en een laagspanningsluchtlijn van 400 V vastgesteld op 2 m. Hoe hoger de spanning op de lijn, hoe groter deze afstand zal moeten zijn.
A22. Ik zou willen weten op welke reglementaire afstand van een hoogspanningslijn een woning kan worden gebouwd. Is er een nationale en/of Europese richtlijn (directieve) terzake en zo ja, welke?
In België is er tot nog toe geen reglementering die een beperking (op de grond, in afstand ten opzichte van de corridor van de lijn) oplegt voor de ligging van een woning. Men mag dus vlak onder een lijn bouwen.
De reglementaire beperkingen betreffen de verticale en horizontale afstanden die in acht moeten worden genomen in de nabijheid van een lijn zijn opgenomen in het AREI (artikel 164) en zijn afhankelijk van de spanning en van een aantal parameters - zie de informatie op de site van de Federale Overheidsdienst - Economie, KMO, Middenstand en Energie (Tabblad Energie - Elektriciteit - Controle van elektrische installaties).
U kan ook meer informatie vinden op de site van de BBEMG - Normen.
A23. Aangezien wij gespecialiseerd zijn in projecten van omgevingsarchitectuur, zijn wij zeer geïnteresseerd in de effecten van velden. Wij handelen altijd volgens principes van voorzichtigheid en wij stellen alles in het werk om in geval van de aanwezigheid van een hoogspanningslijn onder de epidemiologische drempel van 0,4 microTesla te blijven.
Maar hoe staan de zaken voor een hoogspanningscabine? Zijn de voorzichtigheidsmaatregelen dezelfde? Speelt het omhulsel (metselwerk) een rol? Wat zijn de regels voor de afstand?
Onze metingen ter plaatse hebben ons aangetoond dat op ongeveer 5 m van een cabine de epidemiologische drempelwaarde niet meer overschreden is. Maar er kunnen bijzondere configuraties zijn die de minimale afstand beïnvloeden: alleen een meting kan dan de waarde vaststellen.
Een muur in metselwerk heeft geen enkele invloed op het magnetische inductieveld.
A24. Mijn woning ligt onder (ongeveer 8 meter ) een lijn met 20.000 V en op een twintigtal meters van twee lijnen op 63.000 V. Is het veld als gevolg van deze drie lijnen de optelsom van de drie velden?
Neen, de velden worden niet gewoonweg rekenkundig opgeteld. Een elektrisch of magnetisch veld is een vectorveld, dit wil zeggen met een richting en een zin. De richting en de zin wisselen continu aangezien de bron op sinusoïdale wijze varieert (driefasige voeding met wisselstroom).
Over het algemeen kan aangenomen worden dat een driefasig veld op een gegeven plaats een zogenaamd draaiveld genereert (zie Elektrische en magnetische velden).
Aangezien de transit van een lijn over het algemeen varieert met het kwadraat van de spanning, kan in eerste benadering aangenomen worden dat het veld gegenereerd door de lijn op 63 kV ongeveer 10 maal hoger zal zijn dan dat van een lijn op 20 kV. Het feit dat de afstand 20 m bedraagt in plaats van 8 m compenseert dit ten dele. In eerste benadering kan het veld geraamd worden rekening houdend met alleen de lijn op 63 kV. U vindt deze waarden op onze site (zie Analyse van de blootstelling - Lijn op 70 kV). Alleen een meting kan deze waarde bevestigen.
De optelling van deze velden moet dus vectorieel gebeuren, wat zowel tot een toename als tot een vermindering kan leiden. Maar de som zal altijd lager zijn dan de rekenkundige som. Alles hangt af van de configuratie van de lijnen en uiteraard van de stroomdoorgang in deze lijnen.
A25. Kunt u mij inlichtingen geven over het elektrische en magnetische veld als gevolg van een fotovoltaïsch systeem, en dit:
a) enerzijds afkomstig van 2 groepen (in parallel gemonteerd) van 10 captoren (6A gelijkstroom en 30 V) gemonteerd in serie (nvdr : zie X voor een toelichting van de schakeling van de captoren),
b) anderzijds afkomstig van een ondulator.
Voor de gelijkstroom zijn de effecten van de magnetische velden op de gezondheid verwaarloosbaar tot enorme waarden (verschillende Tesla, zoals in een NMR-machine in de kliniek). Gelukkig maar voor de moderne geneeskunde! Als u toch een benaderend idee van de waarde van het magnetische inductieveld wil hebben, kunt u de afstand tot de panelen ramen en de volgende formule toepassen:
B (in Tesla) = µ . i / (2 . pi . r)
waar
µ de permeabiliteit van het vacuüm (zie Woordenlijst - Magnetische permeabiliteit)
i (in A) = de stroom in de pannelen
pi = 3.14
r = de afstand tot de panelen
Dit betekent met uw gegevens ongeveer 0,5 microTesla op 2 m van de panelen. Het gaat om een continu veld. Het aardveld, dat eveneens continu is, bedraagt op onze breedtegraad (50° noord) ongeveer 40 microTesla.
Voor de ondulator zou een meting noodzakelijk zijn, maar de toename van het veld is uiteraard zeer lokaal (enkele tientallen cm). Blijft de voedingskabel die, zoals elke kabel, een omgevend veld genereert, dat vanaf enkele tientallen cm (bijv. 20 cm ) snel daalt tot 0.4 microTesla.
Het elektrische veld heeft ook alleen maar een mogelijke invloed op de gezondheid als het variabel is (gelukkig maar, anders bij een onweer...), maar er is uiteraard een continu elektrisch veld. Dit veld is afhankelijk van de configuratie en de straal van de geleiders onder spanning. Het daalt zeer snel naarmate men zich van de geleider verwijdert. Gezien de orden van grootte waarvan hier sprake is, is het veld van de orde van enkele V/m in de onmiddellijke omgeving, wat veel lager is dan het natuurlijke aardveld.
In de nabijheid van uw ondulator is er ook een veld dat variabel kan zijn aangezien u een output op 50 Hz hebt. Het is noodzakelijkerwijze van deze zelfde orde van grootte als de rest van uw elektrische installatie aangezien de spanning dezelfde is en de gebruikte geleiders dezelfde diameter hebben. Ook hier kan er een effect zijn in de buurt van de ondulator, naargelang van het ontwerp (met spoelen of elektronisch), maar dit is zeer lokaal.
Nota:
Er zijn verschillende soorten schakelingen van fotovoltaïsche captoren: in serie, in parallel of gemengd serie/parallel.
- De schakeling in serie maakt het mogelijk hogere spanningen te verkrijgen aangezien de spanningen van de afzonderlijke captoren opgeteld moeten worden: 10 captoren van 6A en 30 V leveren nog altijd 6 A gelijkstroom (voor zover de captoren gelijk door de zon beschenen worden), maar met een spanning van 300 V
- De schakeling in parallel maakt het mogelijk hoge stromen te verkrijgen: 10 captoren van 6A en 30 V in parallel kunnen 60 A gelijkstroom leveren, met een spanning van 30 V
- Gemengde schakeling: dat is de schakeling die in deze vraag wordt beschreven. Men heeft een systeem met 2 x 10 captoren en serie. De 2 groepen van 10 captoren zijn in parallel geschakeld. Het systeem kan dus 12 A op 300 V leveren.
Voor meer informatie kunt u op de volgende links kijken:
- http://www.adera.asso.fr/photovoltaique.htm
- http://energie.edf.com/energies-nouvelles/solaire-51214.html
A26. Stellen spaarlampen ons bloot aan sterke velden?
Spaarlampen (of fluocompactlampen) bestaan uit een op zichzelf geplooide fluorescentiebuis. In een fluorescentiebuis wordt het licht in 2 etappes geproduceerd: (1) door de doorvoer van de elektrische stroom worden de gasatomen in de buis opgewekt, wat een hoofdzakelijk ultraviolette straling genereert, (2) vervolgens wordt deze straling geabsorbeerd door het fluorescentiemateriaal dat de binnenzijde van de buis bedekt en wordt omgezet in licht.
Een animatie over het werkingsprincipe vindt u op pagina: Elektriciteit gebruik .
Deze lampen genereren zowel laagfrequente velden als hoogfrequente velden (vanwege de elektronische ballast). De volgende twee figuren tonen de vorm van de golf en de harmonischen van een spaarlamp van 11 W.
Bron: Decat et al, 2007 (1)
Het team van Gilbert Decat (Meetcampagne bij kinderen) voerde metingen uit op verschillende afstanden van acht spaarlampen, een halogeenlamp en een gloeilamp (zie overzichtstabel in het bestand lamps_poster.pdf). De gemeten waarden liggen binnen de blootstellingsgrenzen die zijn aanbevolen door de ICNIRP (1998) en door de Raad van Europa (1999/515/EC). Op een afstand van 5 cm van de lampen kunnen sommige componenten van de hogere frequenties van het elektrisch veld echter de referentiewaarden van de ICNIRP overschrijden. Uit voorzorg wordt dus aanbevolen om spaarlampen op 20 cm van de personen te plaatsen. Deze aanbeveling steunt ook op het feit dat tussen het elektrisch veld en oude pacemakers (geproduceerd vóór 1990) interferenties kunnen ontstaan als de dragers van deze hartimplantaten te dicht in de buurt van de lampen komen.
Meer informatie over de blootstellingswaarden vindt u op de volgende pagina's: http://www.gd-emf-consulting.be/?p=6 of http://www.gd-emf-consulting.be/?p=7 . Als u de gezochte informatie niet vindt kunt u contact opnemen met Gilbert Decat.
(1) Decat, G., Meynen, G., & Van Tichelen, P. (2007). Evaluatie van het elektrisch en magnetisch veld van spaarlampen. Eindverslag, Studie uitgevoerd in opdracht van LNE, 2007/IMS/R/
A27. Mijn vraag is of juist onder een 380 kV hoogspanningslijn een trampoline met veiligheidsnet dat opgehangen is aan metalen buizen die een totale hoogte van 2.5 meter hebben, ook gevaarlijk kan zijn i.v.m. het elektrisch veld van deze hoogspanningslijn?
Op basis van van onze huidige kennis en ervaring kunnen wij uw vraag over een trampoline die zich onder een 380 kV-hoogspanningslijn bevindt, als volgt beantwoorden.
Door elk metalen voorwerp dat onderhevig is aan een elektrisch veld onder een hoogspanningslijn, lopen elektrische ladingen die zich verplaatsen aan het ritme (d.w.z. de frequentie) van het omringende veld. Wanneer iemand het voorwerp aanraakt, kunnen deze variabele ladingen een contactstroom veroorzaken (vergelijkbaar met de elektrostatische ontladingen wanneer men een auto aanraakt bij droog weer). Deze stroom is over het algemeen niet gevaarlijk (behalve als om zeer grote voorwerpen gaat) maar kan wel een onaangenaam gevoel geven. Daarom is het aanbevolen het voorwerp (in dit geval dus de metalen steunen van de trampoline) te aarden om deze contactstroom te voorkomen (een aardingsstaaf van ongeveer 1 m volstaat). Voor zeer grote voorwerpen (zoals een kraan of een vrachtwagen), waarbij de contactstroom meer dan 1 mA kan bedragen, is deze aarding verplicht (AREI art. 139).
Latest update on 06/03/2013
Aarzel niet om, indien nodig,
contact met ons op te nemen.